چاپ مطلب

کوتاهی قد در کودکان مبتلا به بیماری سلیاک

تاریخ انتشار ۱۳۹۶/۶/۱۶ , ۰:۳۷

کوتاهی قد در بیماران سلیاک

father measuring son's height

بسیاری از کودکان مبتلا به بیماری سلیاک کوتاه قد تر از همسالان غیر سلیاکی خود هستند. در واقع کوتاهی قد کودک ممکن است نشان ‌دهنده بیماری سلیاک باشد، هر چند علایم دیگری دیده نشود.

اما سؤال بسیاری از والدین این است که آیا به محض این که بیماری کودک تشخیص داده شود و رژیم غذایی بدون گلوتن دنبال شود، کوتاهی قد او جبران می‌شود یا خیر؟

شواهد تحقیقات پزشکی و تجربیات واقعی کودکان سلیاک نشان می‌دهند پاسخ مثبت است.

بیماری سلیاک در کودکان کوتاه قد نسبتاً شایع است

از آنجایی‌ که کودکان مختلف با نرخ بسیار متفاوتی رشد می‌کنند، بدیهی است که در بین کودکان هم سن و سال برخی کوتاه‌تر و برخی بسیار بلندتر باشند. صرفاً کوتاهتر بودن قد نسبت به حد متوسط، نشان دهنده کوتاه قدی کودکان نیست بلکه کودکانی کوتاه قد در نظر گرفته می‌شود که از 95% تا 97% هم‌سن و سالان خود کوتاه‌تر باشند.

حتی در این صورت کوتاهی قد ممکن است جای نگرانی نداشته باشد به شرطی که کودک با نرخ ثابتی رشد کرده و به نظر می‌رسد به سمت قد نرمال بزرگسالی ( کوتاه اما نرمال) می‌رود. در صورتی که کودکان از جدول رشد نرمال انحراف پیدا کند یا ناگهان رشد آنها کُند یا متوقف شود، باید علت آن را با متخصص اطفال بررسی کنید.

چندین پژوهش بررسی کرده ‌اند که چه تعدادی از کودکان کوتاه قد دچار بیماری سلیاک هستند. این پژوهش‌ها دریافته‌ اند نرخ سلیاک در کودکانی که دچار کوتاهی قد بدون علت هستند، سه در صد تا بیش از هشت در صد است. به خاطر داشته باشید بیماری سلیاک در کل جمیعت در حدود یک در صد از افراد را درگیر می‌کند.

بسیاری از کودکانی که در این پژوهش‌ها بیماری سلیاک آنها تشخیص داده شد، علائم مشخصه بیماری سلیاک را نداشتند. در حقیقت برخی از پژوهشگران هشدار می‌دهد که پزشکان نمی‌توانند صرفاً از علائم معده ای روده ای به عنوان نشانگر بیماری سلیاک استفاده کنند چرا که بسیاری از کودکانی که در این پژوهش شناسایی شدند، این علایم را نداشتند.

جبران کوتاهی قد با رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن

بسیاری از کودکان و والدین امیدوار هستند پس از شروع رژیم غذایی بدون گلوتن، رشد آنها جبران شود و گزارش‌ها نیز نشانگر چنین رویدادی می‌باشد.

مطالعات محدودی که در این زمینه صورت گرفته است، ایده جبران رشد را تأیید می‌کند اگر چه محققان دریافته اند که همیشه نمی‌توان رشد از دست ‌رفته را به طور کامل جبران نمود.

یک پژوهش که در هند صورت گرفت نشان داد 60% از افراد شرکت ‌کننده در این پژوهش، از سوء تغذیه در اثر بیماری سلیاک تشخیص داده نشده رنج می‌بردند. به علاوه بیش از سه چهارم این کودکان کوتاه‌تر از 97.5 در صد همسالان خود بودند.

در یک مطالعه چند ساله که به طور متوسط بیش از 3.5 سال طول کشید 84% از این کودکان، از سوء تغذیه ناشی از سلیاک بهبود یافتند و بسیاری از آنها به سرعت رشد کردند. به طوری که در سال اول به طور متوسط 5.5 ایننچ (14 سانتی متر) قد آنها بلندتر شد. با این حال سرعت رشد قد آنها در سال بعد به طور متوسط 2.2 اینچ (5.5 سانتی متر) کمتر شد.

پژوهش دیگری که در صربستان صورت گرفت نتایج مشابهی را نشان می‌دهد. پژوهشگران این مقاله 90 کودک شش ماهه تا هفت ساله مبتلا به سلیاک را مورد مطالعه قرار دادند و دریافتند در یک تا سه سال اول رژیم غذایی بدون گلوتن کودکان رشد سریع‌تری نسبت به همسالان معمولی خود داشتند.

جبران رشد ممکن است کامل نباشد

این پژوهش‌ها نشان می‌دهند برای کودکان و نوجوانانی که  که قد بسیار کوتاهی دارند، امید به جبران رشد با تشخیص بیماری سلیاک وجود دارد و می‌توانند تا حدی بلندتر شوند. با این حال پژوهش‌های دیگر نشان می‌دهند ممکن است کوتاهی قد به طور کامل جبران نشود.

در این پژوهش محققان در هند 50 کودک 2 تا 10 ساله  مبتلا به سلیاک که بیماری آنها دیر تشخیص داده شد را مورد بررسی قرار دادند. محققان دریافتند کودکانی که بیش از چهار سال رژیم غذایی بدون گلوتن را رعایت کردند، رژیم غذایی شان باعث افزایش چشمگیر قد آنها نسبت به گذشته و نسبت به سن شان شد.

با این حال جبران قد کامل نبوده و توقف رشد در 16 کودک از 29 کودک (55.4 در صد) پس از سه سال و 7 کودک از 15 کودک (46.6 درصد) پس از چهار سال رژیم غذایی بدون گلوتن مشاهده شد. پژوهشگران این مقاله می‌گویند نتایج ما نشان می‌دهد در کودکانی که بیماری سلیاک دیر تشخیص داده می‌شود، درمان با رژیم غذایی بدون گلوتن به نرمال شدن توده بدنی و افزایش قد نسبت به سن (که ممکن است به حد نرمال نرسد) در چهار سال رعایت رژیم غذایی منجر می‌شود.

نتیجه

نتایج این پژوهش‌ها نشان می‌دهد انتظار افزایش رشد کودک مبتلا به بیماری سلیاک پس از رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن ظرف یک تا دو سال انتظاری منطقی است.

در تحقیقات نامبرده مشخص نشده است آیا رعایت سخت‌ گیرانه رژیم غذایی تفاوتی ایجاد می‌کند یا خیر اما برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن باید کاملاً دقیق و جدی باشد تا بتواند کوتاهی قد را جبران نماید. معدودی از مطالعات نیز نشان می‌دهند رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن اگر دقیق و سخت ‌گیرانه هم نباشد مادامی که رعایت شود همین نتیجه را به دنبال خواهد داشت.

توجه داشته باشید دلایل پزشکی دیگری به جز سلیاک نیز می‌تواند باعث کوتاهی قد کودکان شود. بنابراین ممکن است حتی با وجود رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن، باز هم عامل کوتاهی قد کودک مبتلا به سلیاک همچنان پا بر جا بوده و اجازه جبران کوتاهی قد را ندهد. برای مثال ممکن است کودک علاوه بر بیماری سلیاک، دچار کمبود هورمون رشد یا مشکلات هورمونی دیگر بوده و یا صرفاً کوتاهی قد او عامل ژنتیکی داشته باشد. در هر صورت هر گونه نگرانی درباره وضعیت پزشکی کودک یا رشد او دارید، حتماً او را به متخصص اطفال نشان دهید.                                                                                                                                                                                                                               دوستدار شما دکتر بهروز مقدادی

 

https://www.verywell.com/growth-spurts-in-children-with-celiac-disease-563016

چاپ مطلب