قولنج یا کولیک (colic) در نوزادان وضعیتی است که والدین را آشفته میکند چرا که کودک بسیار بی تابی و گریه میکند و آرام نمیگیرد. قولنج را با قانون 3 میشناسیم: گریه بیش از سه ساعت در روز ، به مدت بیش از سه روز در هفته و طولانی تر از سه هفته در نوزادی که از نظر تغذیه و جسمانی سالم است. پزشک باید مطمئن شود گریه کودک غلت داخلی ندارد، سپس درمانها و توصیه های مناسبی برای والدین داشته باشد تا بر این مشکل غلبه کنند. روش تشخیص قولنج، رد احتمالات دیگر است. روشهای درمان آن نیز محدود است. ایجاد تغییرات در تغذیه معمولا توصیه نمیشود. داروی موثری هم برای آن یافت نشده است و بیشتر مداخلات رفتاری از دارونما موثرتر نبوده اند. در هر صورت والدین از سلامت کودک باید مطمئن شوند.

سبب شناسی

هنوز علت قولنج نوزادی مشخص نیست. عوامل داخلی مسبب گریه شدید کودک باید در معاینه در نظر گرفته شود. عوامل داخلی مسئول این وضعیت کمتر از 5 درصد موارد گریه شدید نوزادان را به خود اختصاص میدهد. اختلالات رشدی عصبی، روانشناختی و گوارشی به عنوان عوامل قولنج پیشنهاد شده اند.
عوامل داخلی گریه شدید در نوزادان عبارتند از:
مشکلات دستگاه عصبی مرکزی
- ناهنجاریهای دستگاه عصبی مرکزی
میگرن نوزادی
هماتوم ساب دورال
- مشکلات گوارشی
یبوست
عدم تحمل پروتئین شیر گاو
رفلاکس معده
عدم تحمل لاکتوز
شقاق
- عفونتها
مننژیت
عفونت گوش میانی
عفونت دستگاه ادراری
بیماری ویروسی
- آسیبها و جراحتها
سوء استفاده بدنی
خراش قرنیه
وجود جسم خارجی در چشم
شکستگی استخوان
سندرم تورنیکه مو

مشکلات گوارشی عامل قولنج در نوزادان

اختلالات گوارشی در قولنج نقش دارند به علت اخم و وضعیت پای کودک در هنگام گریه. گریه شدید یا افزایش تولید گاز در اثر کارکرد روده میتواند منجر به تشکیل گاز در داخل لومن و بلع هوا شود. این مکانیسم به نظر نمیرسد علت قولنج باشد اما چرا که عکسهای پرتوی ایکس در دوره های گریه کودک وضعیت طبیعی را نشان میدهند. شواهد متناقضی وجود دارد که نشان میدهد قولنج در اثر آلرژی به پروتئین انسان و شیر گاو ایجاد میشود. همچنین مشاهده شده است که گرفتگی شکم و قولنج میتوانند در اثر زیادی بودن حرکات دودی روده (هایپرپریستالسیس) ایجاد شوند. نظریه زیادی بودن حرکات دودی روده با شواهدی تایید میشود که در آنها از داروهای خنثی کننده اثر استیل کولین (آنتی کولینرژیک) برای کاهش علائم قولنج استفاده شده است. هورمونهای گوارشی مثل موتیلین نیز ممکن است نقش مسبب در قولنج داشته باشند. تصور میشود موتیلین منجر به زیادی بودن حرکات دودی روده شده و به دل درد و قولنج منتهی میشود.

مشکلات روانشناسی عامل قولنج در نوزادان

اگر چه مطالعات عوامل روانشناختی احتمالی عامل قولنج را شناسایی کرده اند اما شواهدی در تایید این مکانیسم ها وجود ندارد. حتی زمانی که نوزادی که قولنج دارد توسط متخصص کار درمانگر آموزش دیده مراقبت میشود، گریه کودک دو برابر کودکانی است که قولنج ندارند. این فرضیه که قولنج اولین مظاهر بد خلقی کودک است، با مطالعات طولانی مدت آینده نگر تایید نشده است.
والدین کودکی که قولنج دارد ممکن است فکر کنند والدین خوبی نیستند و مهارتهای کافی ندارند. با این حال شواهدی وجود ندارد که نشان دهد شخصیت پدر یا مادر یا عوامل اضطرابی منجر به گریه های شدید کودک شده اند. در خانواده هایی که نوزادی قولنج دارد، ممکن است مشکلاتی در برقراری ارتباط و عملکرد خانواده و همچنین اضطراب و خستگی والدین مشاهده شود.

مشکلات رشدی عصبی

مطالعات نشان میدهند ممکن است قولنج مرز بالای گریه طبیعی در کودک باشد. الگوی گریه های نوزادانی که قولنج دارند (حدود شش هفتگی و معمولا بعد از ظهر و اوایل شب شروع میشود) با نوزادان دیگر مشابه است. با این حال گریه های قولنج طولانی تر بوده و سخت تر آرام میشود. این حقیقت که بیشتر کودکان هنگامی که به چهار ماهگی میرسند مشکل قولنجشان برطرف میشود میتواند تاییدی در عامل رشدی عصبی قولنج نوزادی باشد.

تشخیص قولنج در نوزادان

هنگامی که والدین به دنبال توصیه ای برای آرام کردن گریه های کودکی که قولنج دارد، هستند نگرانی آنها باید به کمک پزشک آرام شود. والدین ممکن است احساس خستگی و بی کفایتی کنند و نگران اختلال جدی در کودک خود باشند. سابقه پزشکی و معاینه دقیق برای تشخیص مشکل داخلی در کودک که باعث گریه های او شده است، لازم می باشد. والدین باید همه علائم کودک از جمله وقفه تنفسی در خواب، مشکلات تنفسی یا هر علامت دیگری را که دیده اند برای پزشک بازگو کنند. همچنین دفعات و میزان آبریزش دهان برای رد احتمال رفلاکس یا تنگی پیلور لازم است.
معاینه با مشاهده دقیق کودک در هنگامی که در آغوش والدین قرار دارد، شروع میشود. نوزاد از نظر خستگی، ضعف پرفیوژن پوست و سرعت تنفس ارزیابی میشود. دمای مقعدی بالاتر از 38 درجه سلسیوس یا وزن گیری ضعیف میتواند نشانگر عفونت، اختلالات گوارشی یا اختلالات دستگاه عصبی مرکزی باشد و نیاز به بررسی بیشتر دارد. در معاینه لباس کودک باید در آورده شود تا بهتر بتوان پوست را بررسی کرده و شواهد جراحت و آسیب را مشاهده کرد و استخوانهای بزرگ را برای بررسی شکستگی، لمس کرد و علائم احتمالی سوء استفاده بدنی را مشخص کرد. معاینه گوارشی و عصب شناختی نیز باید انجام شود. آزمایش و عکسبرداری معمولا در صورت وزن گیری نرمال و سلامت در معاینه، ضرورتی ندارد.

علائم کولیک در نوزادان

غلبه بر قولنج نوزادی

تغذیه نوزاد

از آنجایی که قولنج در نوزادان شیرخواره که شیر مادر مصرف میکنند با نوزادانی که شیر خشک میخورند مشابه است، مادرانی که از شیر خود کودک را تغذیه میکنند باید این کار را ادامه بدهند. از شیر گرفتن زود هنگام نوزاد باعث میشود کودک از فواید شیر مادر بی بهره بماند در حالی که علائم قولنج او نیز بهبود نمی یابد. در یک پژوهش بازبینی با گروه کنترل شده و تصادفی مشخص شد فواید درمانی احتمالی در حذف محصولات لبنی، تخم مرغ، گندم و مغزهای درختی (مانند گردو و بادام) از رژیم غذایی مادر شیرده دیده میشود.
والدین کودکانی که شیر خشک میخورند و قولنج دارند اغلب سوال میکنند چه شیر خشکی به کودک بدهند که وضعیت او را بهتر کند. در پژوهشی مصرف شیر خشک سویا بهبود علائم را نشان داد در حالی که در پژوهش دیگر که تنها نوزادان مبتلا به قولنج بستری بررسی شدند، نتیجه مناسبی دریافت نشد. با این حال ممکن است بعضی نوزادان دچار آلرژی به سویا باشند. آکادمی متخصصان اطفال امریکا توصیه نمیکند برای مدیریت قولنج، شیر خشک سویا به کودک بدهید. در پژوهش دیگر نوزادانی که شیر خشک حاوی نزیم لاکتاز مصرف میکردند بهبود قابل توجهی در علائم قولنج نسبت به نوزادان دیگر نداشتند.
شواهد متناقضی در مورد نقش شیر خشک غیر آلرژی در کودکانی که سابقه خانوادگی آلرژی دارند، وجود دارد. ممکن است پزشک توصیه کند برای مدت یک هفته شیر خشک غیر آلرژی را امتحان کنید. شیر خشک های غیر آلرژی را میتوان در نوزادانی که عدم تحمل شیر گاور دارند و دچار استفراغ یا مدفوع شل، یا خونی شده اند نیز امتحان کرد. در نوزادانی که به تغییر شیر خشک خوب پاسخ داده اند میتوان سه یا چهار ماه دیگر دوباره شیر خشک گاو را امتحان کرد.

دارو درمانی

سایمتیکون (Simethicone ) یک داروی بی خطر بدون نیاز به نسخه پزشک است که برای کاهش گاز داخل لومن استفاده میشود و میتواند دوره های قولنج را کاهش دهد.
در یک مطالعه کنترل شده با دارونما و تصادفی، نتیجه گیری شد که درمان با این عامل دارویی نتیجه ای مشابه دارونما دارد. بهبود مشاهده شده در علائم میتواند تاثیر دارونما باشد و گاز شکم ممکن است نشانگر قولنج و بلع هوا باشد نه علت اختلال. دو پژوهش دیگر نشان دادند درمان با سایمتیکون فایده ای ندارد.
مطالعات بازبینی سیستماتیک بر روی داروهای آنتی کولینرژیک (anti-cholinergic) در درمان قولنج نوزادی نشان داده اند این داروها موثرتر از دارونما بوده اند. رایجترین عامل مورد استفاده در این داروها دیسیکلومین (dicyclomine ) است که با وقفه تنفسی در حین خواب همراه بوده و در کودکان زیر شش ماه دیگر استفاده نمیشود. سیمتروپیوم (Cimetropium) که در بعضی از کشورها از جمله ایالات متحده در دسترس نیست در کشورهایی مثل ایتالیا به صورت گسترده برای درمان قولنج نوزادی مصرف میشود و کاهش طول مدت گریه های کودک در گروهی که با این دارو درمان شدند در مقایسه با گروه دارونما را نشان داده است. مهمترین عارضه این دارو خواب آلودگی است و هیچ گزارشی از عوارض خطرناک و مرگبار از آن وجود ندارد.

سایر درمانها برای قولنج در نوزادان

چایهای گیاهان دارویی حاوی ترکیبی از بابونه، شیرین بیان، رازیانه، شاهپسند وحشی و بادرنجبویه سه مرتبه در روز (150 میلی لیتر در هر دوز) گریه قولنج را کاهش میدهد. با وجود تعدد گیاهان دارویی مورد استفاده و عدم استاندارد سازی قدرت و دوز آ«ها و احتملا تداخل در تغذیه معمول کودک والدین باید با احتیاط این درمان را استفاده کنند.
مداخله در کاهش گریه کودکان مبتلا به قولنج نتایج گوناگونی به دست داده است. نوزادانی که در وسایل متحرک که حرکت ماشین را شبیه سازی میکند قرار گرفته اند بهبود قابل توجهی در علائم شان دیده نشده است. تکنیکهای دیگر عبارتند از پاسخ فوری به گریه، تکان دادن آرام کودک، پرهیز از تحریک بیش از حد کودک، استفاده از پستانک ، در آغوش گرفتن پیشگیرانه و استفاده از گهواره. مشاوره با والدین در مورد تکنیکهای خاص آرام کردن کودک مزیتی بر این روشهای معمول نشان نداده است. به نظر میرسد لرزاننده گهواره نیز به کاهش گریه کمکی نمیکند. ماساژ نوزاد بهبود قابل ملاحظه ای در علائم نشان نداده است. درمان کایروپراکتیک نیز فایده بیشتر از دارو ندارد.
مطالعه ای که برای ارزیابی فواید افزایش در آغوش گرفتن نوزادان قولنج دار در دوره های بدون گریه، صورت گرفت فایده ای نشان نداد. مطالعات پیشین که بر روی نوزادان شیرخواره بدون قولنج صورت گرفت نشان داد طول مدت گریه با آغوش گرفتن بیشتر نوزاد روی هم رفته کاهش یافت اما این تاثیر در مورد نوزادان قولنج دیده نشد.
روشهای دیگر کاهش گریه نوزادان قولنج دار مثل قرار دادن او در نزدیکی ماشین لباسشویی یا جاروبرقی (به عنوان صدای سفید یا وایت نویز که صدای یکنواختی دارد) ، نگه داشتن کودک در وضعیتی خاص که اندکی فشار بر شکم او وارد کند و گردش بردن کودک با ماشین یا کالسکه نیز پیشنهاد شده اند. محصولی به نام Gripe Water که ممکن است شامل هر یک از گیاهان دارویی و روغنهای گیاهی مثل بابونه، دارچین، میخک، هل، شوید، رازیانه، زنجبیل، بادرنجبویه، شیرین بیان، نعنا و بومادران باشد نیز میتوان تهیه کرد. این محصول به عنوان آرام کننده سوء هاضمه و نفخ مطرح شده است اما برای کودکان کاملا بی خطر نیست. والدینی که میخواهند از محصولات این چنینی استفاده کنند باید از مصرف انواع حاوی شکر یا الکل پرهیز کنند و به دنبال محصولاتی باشند که مجوز وزارت بهداشت داشته باشد. درمانهای خانگی غیر تهاحمی که از طرف دوستان و آشنایان پیشنهاد میشود ممکن است مفید باشد اما از نظر علمی بررسی نشده و میتواند خطراتی هم به دنبال داشته باشد.


https://www.aafp.org/afp/2004/0815/p735.html

به اشتراک بگذارید :
تماس با ما (سریع)
تماس با ما